Elektrik arıza tespiti, araç sahibinin yaşadığı belirtilerin ayrıntılı olarak kaydedilmesiyle başlar. Sorunun sürekli mi yoksa belirli zamanlarda mı oluştuğu, aracın soğuk veya sıcak olmasıyla değişip değişmediği ve son dönemde yapılan işlemler öğrenilir.
Aşağıdaki belirtiler araç elektrik sisteminin kontrol edilmesini gerektirebilir:
-
Marş motorunun yavaş dönmesi veya hiç çalışmaması
-
Akünün kısa sürede boşalması
-
Gösterge panelinde akü uyarısının yanması
-
Farların motor devrine göre güçlenip zayıflaması
-
Sigortanın tekrar tekrar atması
-
Cam, merkezi kilit veya sileceklerin düzensiz çalışması
-
Elektrikli donanımların zaman zaman devre dışı kalması
-
Kontak kapatıldıktan sonra bazı sistemlerin çalışmaya devam etmesi
-
Kablo veya plastik yanığına benzeyen koku alınması
-
Yağmur ya da araç yıkama sonrasında elektrik arızası oluşması
İlk kontrolde akünün genel durumu, kutup başları, ana besleme bağlantıları ve görünür şase noktaları incelenir. Gevşeklik, oksitlenme, ısınma izi veya sonradan eklenmiş uygunsuz bağlantılar kayıt altına alınır.
Arıza yalnızca gözle değerlendirilmez. Devrenin yapısına göre gerilim, direnç, süreklilik ve akım ölçümleri uygulanır. Elektriğin devreye ulaşıp ulaşmadığı kadar, sistem çalışırken yeterli gücün taşınıp taşınmadığı da kontrol edilir.
Akü, Marş Ve Şarj Sistemini Ölçüyoruz
Aracın ilk hareketi akü, marş motoru ve şarj sisteminin birlikte çalışmasıyla gerçekleşir. Bu üç bileşenden birindeki sorun diğerinin arızalı olduğu izlenimini oluşturabilir. Bu nedenle yalnızca aküyü ya da alternatörü bağımsız olarak değerlendirmeyiz.
Akünün gerilimi ve mevcut kapasitesi uygun test yöntemiyle kontrol edilir. Kutup başlarında gevşeklik, oksitlenme veya kablo bağlantılarında ısınma izi bulunup bulunmadığı incelenir.
Akünün kapasitesi yetersizse veya değişim ihtiyacı bulunuyorsa araç akü servisi kapsamında değerlendirilir. Akü değişiminden önce şarj sistemi kontrol edilerek yeni akünün mevcut bir alternatör arızası nedeniyle zarar görmesinin önüne geçilir.
Marş sırasında gerilimin davranışı ve marş motorunun dönüşü gözlemlenir. Marşın yavaş dönmesi yalnızca zayıf aküden kaynaklanmayabilir. Ana besleme kablosu, şase bağlantısı, marş otomatiği veya marş motorunun iç bileşenleri de kontrol edilmelidir.
Dizel araçlarda soğuk motorda yaşanan zor çalışma problemi doğrudan marş motoruna bağlanmaz. Akü ve marş sistemi sağlıklıysa kızdırma bujisi arızası ve ilgili besleme devresi ayrıca incelenebilir.
Motor çalıştırıldıktan sonra alternatörün şarj üretimi kontrol edilir. Test yalnızca rölantide yapılmaz; far, fan ve diğer elektrikli tüketiciler çalıştırılarak sistemin yük altındaki tepkisi değerlendirilir.
Toyota ve Volkswagen modellerinde akü tipi, enerji yönetimi ve şarj kontrolü aracın motor ve donanım yapısına göre değişebilir. Uygulanacak testleri doğrudan aracın teknik özelliklerine göre belirleriz.
Sigorta, Röle Ve Kablo Tesisatını Kontrol Ediyoruz
Sigortalar elektrik devresini aşırı akıma karşı korur. Bir sigortanın atması, yalnızca sigortanın eskidiği anlamına gelmez. Kısa devre, kablo yalıtım hasarı, sıkışmış motor veya arızalı elektrikli parça sigortanın tekrar atmasına neden olabilir.
Atmış sigortayı daha yüksek amper değerine sahip bir sigortayla değiştirmeyiz. Öncelikle sigortanın koruduğu devreyi ve arızaya neden olan tüketiciyi kontrol ederiz. Uygun olmayan sigorta kullanımı, kablo tesisatının aşırı ısınmasına ve daha büyük hasarlara yol açabilir.
Röle kontrollerinde kumanda ve güç devreleri birbirinden ayrılır. Rölenin komut alıp almadığı, çıkış üretip üretmediği ve bağlantı yuvasında gevşeklik veya ısınma bulunup bulunmadığı incelenir.
Kablo tesisatını şu noktalar açısından kontrol ediyoruz:
-
Yalıtım tabakasındaki kesik ve sürtünmeler
-
Soketlerde gevşeklik ve oksitlenme
-
Su veya nem girişi
-
Şase bağlantılarındaki korozyon
-
Sıcak yüzeylere temas eden kablolar
-
Hareketli parçalara sürten tesisat bölümleri
-
Daha önce yapılmış uygunsuz ek ve tamirler
-
Sigorta ve röle yuvalarındaki ısınma izleri
Özellikle motor bölmesindeki kablolar sıcaklık, titreşim ve sıvı temasından etkilenebilir. Kapı geçişlerindeki tesisatlar ise sürekli hareket nedeniyle zamanla kırılabilir. Arızanın yerine göre kablo hattı bölüm bölüm kontrol edilir.
Mercedes ve Peugeot modellerinde sigorta yerleşimi, güç dağıtım yapısı ve elektrik tesisatı araç donanımına göre farklılık gösterebilir. Kontrol planını modele özgü devre yapısına göre oluştururuz.
Kaçak Akım Ve Voltaj Düşümü Testleri Uyguluyoruz
Akünün araç kullanılmadığı hâlde boşalması, her zaman akünün arızalı olduğu anlamına gelmez. Kontak kapatıldıktan sonra çalışmaya devam eden bir modül, sonradan eklenen donanım veya hatalı bağlantı akım tüketmeye devam edebilir.
Kaçak akım kontrolünde araç sistemlerinin uyku durumuna geçmesi için gereken koşullar sağlanır. Kapı, bagaj ve kaput kilit durumları ile araçtaki zaman gecikmeli sistemler dikkate alınır.
Toplam tüketim normalin üzerindeyse problemli devre kontrollü biçimde ayrıştırılır. Sigorta ve röle grupları incelenerek tüketimin hangi sistemden kaynaklandığı belirlenir.
Sonradan eklenen multimedya, kamera, takip cihazı, alarm veya farklı aksesuarlar da kontrol kapsamına alınabilir. Bu ürünlerin yanlış besleme noktasına bağlanması, araç kapalıyken akım tüketmeye devam etmesine neden olabilir.
Voltaj düşümü testi ise elektrik bulunan fakat parçanın yeterli güçle çalışmadığı durumlarda uygulanır. Kablonun dışarıdan sağlam görünmesi, yük altında elektriği doğru taşıdığı anlamına gelmez.
Pozitif ve şase hatları sistem çalışırken ölçülür. Gevşek bağlantı, oksitlenmiş soket veya hasarlı kablo nedeniyle oluşan kayıplar belirlenir. Böylece sağlam akü, marş motoru veya alternatör gereksiz yere değiştirilmez.