Araç Emniyet Sistemi Kalibrasyonu

Kontrol süreci, sürücünün gösterge panelinde gördüğü uyarıların ve sürüş sırasında fark ettiği değişikliklerin kaydedilmesiyle başlar. ABS, ESP veya TCS lambasının sürekli mi yandığı, belirli bir hızdan sonra mı devreye girdiği ya da yalnızca viraj ve frenleme sırasında mı görüldüğü öğrenilir.

Direksiyonun düz konumda olmaması, aracın bir tarafa çekmesi, tekerlek veya rulman işlemi sonrasında uyarı oluşması, akü değişiminden sonra lambaların yanması ve düşük yol tutuşlu zeminde sistemin düzensiz müdahale etmesi gibi bilgiler kontrol sırasını doğrudan etkileyebilir.

Servis kabulünde aşağıdaki belirtiler özellikle kayıt altına alınır:

• ABS, ESP veya TCS lambasının sürekli yanması
• Birden fazla emniyet uyarısının aynı anda görülmesi
• Fren pedalında olağan dışı titreşim veya tepki
• Direksiyon düzken aracın yön bilgisinin hatalı görünmesi
• Hız göstergesi veya çekiş sisteminde düzensiz çalışma
• Tekerlek, rulman, aks veya süspansiyon işleminden sonra başlayan uyarılar
• Akü voltajı düştükten veya akü değiştikten sonra oluşan hata kayıtları

Araç diagnostik cihaza bağlandığında yalnızca kayıtlı hata kodları okunmaz. Hatanın hangi kontrol ünitesinde bulunduğu, ne zaman oluştuğu ve sürekli mi yoksa geçici mi olduğu değerlendirilir. Aynı hata kodu farklı araçlarda farklı fiziksel nedenlere bağlı olabileceği için kod bilgisi doğrudan parça değişimi kararı olarak kullanılmaz.

Arıza hafızasının ardından canlı sensör değerleri incelenir. Araç hareketsizken ve kontrollü şekilde hareket ettirilirken tekerleklerin bildirdiği hız değerleri karşılaştırılır. Direksiyon düz konumdayken açı sensörünün gönderdiği bilgi, fren pedalının durumu ve sistemin erişime açtığı diğer veriler değerlendirilir.

Örneğin üç tekerlek benzer hız verisi gönderirken bir tekerleğin değeri anlık olarak kayboluyor veya diğerlerinden belirgin biçimde farklılaşıyorsa yalnızca sensör değil; sensör kablosu, soket, manyetik halka veya rulman çevresi de kontrol edilmelidir.

Tekerlek hız sensörleri ABS, ESP ve TCS sistemlerinin ortak kullandığı temel veri kaynaklarından biridir. Sensörün kirlenmesi, fiziksel hasarı, bağlantı sorunu veya sinyal aldığı yüzeydeki bozulma birden fazla güvenlik sisteminin devre dışı kalmasına neden olabilir.

Kontrol sırasında sensörün fiziksel durumu, kablo güzergâhı, soket bağlantısı ve tekerlek çevresindeki parçalar incelenir. Kablonun lastiğe, amortisöre veya hareketli bir parçaya sürtmesi; bağlantı noktasında nem ya da oksitlenme bulunması ve sensörün doğru konumda olmaması ayrıca değerlendirilir.

Direksiyon açı sensörü bulunan araçlarda direksiyonun fiziksel konumu ile cihazda görülen açı değeri karşılaştırılır. Direksiyon düz konumdayken sensör belirgin bir sapma gösteriyorsa rot ayarı, direksiyon sistemi, sensör montajı ve önceki onarım işlemleri birlikte incelenir.

Parça değiştirmeden önce mümkün olan durumlarda elektrik beslemesi, şase hattı, sinyal çıkışı ve kablo sürekliliği kontrol edilir. Böylece sağlam bir sensörün yalnızca kablo veya soket arızası nedeniyle gereksiz biçimde değiştirilmesinin önüne geçilir.

Elektronik emniyet sistemleri mekanik ve hidrolik fren bileşenlerinden bağımsız çalışmaz. ABS ünitesi, pompa ve valfler üzerinden tekerleklere uygulanan fren basıncını yönetir. Bu nedenle cihazda elektronik bir hata görülse bile fren hidroliği, kaliperler, hortumlar ve temel fren parçaları kontrol dışında bırakılmaz.

Fren hidroliği seviyesi, görülebilen kaçak belirtileri, kaliper hareketleri ve tekerlekler arasındaki balata aşınma farkı değerlendirilir. Pedal hissinde değişiklik, frenleme sırasında çekme veya tekerleklerden birinde aşırı ısınma bulunuyorsa ana fren sistemi için ayrıca fren tamiri kontrolü planlanabilir.

ABS ünitesine ait hata kaydının pompa, valf, elektrik beslemesi veya kontrol ünitesiyle bağlantılı olup olmadığı ölçüm sonuçlarına göre ayrıştırılır. Akü voltajının düşük olması veya şarj sistemindeki düzensizlikler de elektronik kontrol ünitelerinde geçici hata kayıtları oluşturabileceği için enerji beslemesi gözden geçirilir.

Arızanın Kaynağı Giderilmeden Kalibrasyon Başlatılmaz

Kalibrasyon, arızalı bir sensörü veya hasarlı kabloyu onaran işlem değildir. Hatalı veri gönderen bileşen, bağlantı sorunu, mekanik uyumsuzluk ya da hidrolik problem devam ediyorsa yalnızca kalibrasyon yapmak kalıcı çözüm sağlamaz.

Kontrol sonuçları araç sahibine açıklanır. Onarım veya parça değişimi gerekiyorsa işlemin nedeni, kapsamı ve güvenlik sistemleri üzerindeki etkisi belirtilir. Araç sahibinin onayı alındıktan sonra gerekli çalışma uygulanır.

ESP ile ilişkili belirgin bir arıza bulunduğunda sistemin sensör, direksiyon açısı ve fren müdahalesiyle bağlantılı kontrolleri ESP tamiri kapsamında genişletilir. Çekiş kontrol sistemiyle ilgili hata bulunması durumunda ise motor yönetimi ve tekerlek hız verileri TCS tamiri kapsamında ayrıntılı olarak değerlendirilir.

Arıza giderildikten sonra aracın sistem yapısına göre gerekli tanımlama ve kalibrasyon adımları belirlenir. Direksiyon açı sensörü, fren basınç sensörü, yanal hareket sensörü veya bağlantılı kontrol ünitelerinde yapılan işlemler sonrasında üreticinin öngördüğü referans değerlerin yeniden tanımlanması gerekebilir.

Kalibrasyon öncesinde direksiyonun fiziksel olarak düz konumda bulunması, lastik basınçlarının uygun olması ve ön düzeni etkileyen belirgin bir mekanik sorun bulunmaması kontrol edilir. Referans değerlerin fiziksel araç konumuyla uyumlu olmaması, işlemin başarısız olmasına veya uyarının yeniden oluşmasına neden olabilir.

Diagnostik cihaz üzerinden ilgili servis fonksiyonu açılır ve sistemin istediği işlem sırası takip edilir. Bazı araçlarda kalibrasyon servis alanında tamamlanabilirken bazı modeller kontrollü sürüş, belirli hız aralığı veya direksiyon hareketleri gerektirebilir.

Kalibrasyonun cihaz ekranında tamamlanmış görünmesi tek başına yeterli kabul edilmez. Araç güvenli ve kontrollü koşullarda test edilerek sensör değerlerinin hareket sırasında uyumlu biçimde devam edip etmediği incelenir.

Test sürüşünde tekerlek hızlarının birbirleriyle tutarlı olması, direksiyon açı değerinin dönüşlerle uyumlu değişmesi ve sistem uyarılarının tekrar oluşmaması beklenir. Sistemi gereksiz veya riskli biçimde devreye sokacak sert manevralar yerine üretici prosedürüne uygun kontrollü doğrulama adımları uygulanır.

ABS, ESP ve TCS birbirleriyle veri paylaşabildiği için bir sistemdeki hata diğer sistemlerin uyarı vermesine yol açabilir. Bu nedenle test sırasında yalnızca başlangıçta şikâyet edilen sistem değil, bağlantılı güvenlik kontrol üniteleri de izlenir.

Test sürüşünden sonra araç yeniden diagnostik cihaza bağlanır. Onarım öncesinde bulunan hata kayıtlarının durumu, yeni bir hata oluşup oluşmadığı ve canlı verilerin uyumu tekrar kontrol edilir. Yalnızca uyarı lambasının sönmesi değil, arızanın tekrar kaydedilmemesi de değerlendirilir.

İşlem yapılan sensörlerin soketleri, kablo sabitlemeleri ve mekanik bağlantıları son kez gözden geçirilir. Fren sistemi üzerinde çalışma yapılmışsa hidrolik seviyesi, pedal hissi ve kaçak kontrolü tekrarlanır.

Araç teslim edilirken tespit edilen arıza, uygulanan onarım, yapılan kalibrasyon ve test sonuçları araç sahibine açıklanır. Henüz arıza oluşturmayan ancak takip edilmesi önerilen kablo, sensör veya mekanik bileşenler hakkında bilgi verilir.

Gösterge panelinde ABS, ESP veya TCS uyarısı görüyorsanız MGY Otomotiv Bosch Car Service ile iletişime geçerek araç güvenlik sistemi kalibrasyonu ve arıza tespit sürecini planlayabilirsiniz.

Bazı araçlarda düşük voltaj veya enerji kesintisi geçici hata kaydı oluşturabilir ve referans değerlerin yeniden tanımlanmasını gerektirebilir. Ancak uyarının nedeni diagnostik kontrol yapılmadan kesinleştirilemez.

Aracın sistem yapısına göre test sürüşü gerekebilir. Hareket hâlindeki sensör verilerinin uyumu ve uyarının yeniden oluşup oluşmadığı kontrollü şekilde doğrulanır.

Bu sistemler ortak tekerlek hız sensörleri ve kontrol verilerini kullanabilir. Ortak bir sensör, kablo, voltaj veya kontrol ünitesi sorunu birden fazla uyarının aynı anda görülmesine neden olabilir.